aktualizacja:

Program terapii logopedycznej

OD GŁOSKI DO WYRAZU

ARTUR POKRZYWNIAK

Program terapii logopedycznej wynikającej z projektu

,, DOBRE WSPARCIE NA STARCIE ”

 

OD GŁOSKI DO WYRAZU

PROGRAM AUTORSKI

 

 

1. Diagnoza logopedyczna

2. Ćwiczenia przygotowujące artykulatory do wywoływania zaburzonych głosek.

· Ćwiczenia oddechowe.

· Ćwiczenia narządów artykulacyjnych: języka, warg, podniebienia miękkiego, żuchwy.

· Ćwiczenia emisyjno- głosowe.

3. Ćwiczenia właściwe z zakresu korekcji wad wymowy.

· Wywołanie głoski w izolacji.

· Utrwalenie głoski korygowanej na materiale językowym w logotomach, wyrazach (nagłos, śródgłos, wygłos), zdaniach.

· Ćw. utrwalające wywołaną głoskę w wierszykach, piosenkach wyliczankach, powiedzeniach.

· Automatyzacja popr. wymowy w mowie spontanicznej, opow. ilustracji, historyjek obrazkowych, rozmowy kierowane.

· Ćw. utrwalające z wykorzystaniem komputera.

4. Ćwiczenia wspomagające terapię logopedyczną.

- Ćw. ortofoniczne (udział w zajęciach grupowych).

- Ćw. stymulujące rozwój słuchu fonemowego.

- Ćw. i zabawy z muzyką- logorytmika.

- Ćw. stymulujące ogólny rozwój dziecka (rozwijanie słownictwa czynnego ibiernego, koordynacji wzrokowo- słuchowo- ruchowej, pamięci, myślenia, orientacji przestrzennej).

· Kształtowanie twórczej aktywności słownej dziecka poprzez tworzenie swobodnych tekstów, rymowanek.

· Wyrabianie u dzieci umiejętności posługiwania się poprawną polszczyzną, wskazywanie różnic pomiędzy gwarą a językiem literackim.

CEL I GŁÓWNE ZADANIA TERAPII:

1. Kształtowanie prawidłowej mowy poprzez korygowanie zaburzeń w zakresie strony fonetycznej, leksykalnej, gramatycznej.

2. Stymulowanie opóźnionego rozwoju mowy.

3. Doskonalenie wymowy już ukształtowanej.

4. Wdrażanie do praktycznego wykorzystania nawyków poprawnej wymowy przyswojonej w toku ćwiczeń.

  1. Usprawnianie techniki czytania i pisania.

  2. Wdrażanie dzieci do obcowania z literaturą i sztuką oraz twórczej aktywności słownej.

 

METODY PRACY:

a.Aktywne (dziecko świadomie ćwiczy mowę, bierze udział w terapii)

b. Demonstracja- pokazanie dziecku na czym polega mówienie danej głoski( poprawne ułożenie n.

mowy przed lustrem).

c. Demonstracja + instrukcja - logopeda pokazuje i omawia co dzieje się z artykulatorami, mówi co

dziecko ma zrobić.

d. Metoda mechaniczna- stosowanie przyborów typu szpatułka, rerek, monokinezy (ćwiczenia z palcem) oraz innych przyrządów logopedycznych.

e. Metody substytucyjne- wykorzystywane są już utrwalone głoski i przekształcane w te których dziecko nie wymawia poprawnie, np. długie wypowiadanie dziąsłowego t” prowadzi do powstania cz”, a wypowiadanie dziąsłowego cz” do powstania sz”.

f. Metody ortofoniczne- wywoływanie głosek przez odpowiednie ćwiczenia oddechowe i inne wspomagające.

g. Są również metody pasywne(zabawa, logorytmika, rytmika, rysowanie) dziecko nie zajmuje się

samą mową, ale wpływają na nią emocje, pamięć, motywacja)

 

PLAN PRACY

1. Prace organizacyjne: przygotowanie gabinetu do podjęcia terapii logopedycznej, zebranie pomocy dydaktycznych.

2. Diagnoza logopedyczna- kwalifikowanie dzieci do zajęć logopedycznych, zapoznanie się z opiniami psych- pedagogicznymi , konsultacje z wychowawcą i pedagogiem szkolnym, założenie dokumentacji.

3. Ćwiczenia logopedyczne.

· Oddechowe: wyrabianie oddechu dla mowy, ćw. oddechu przeponowego, wydłużanie fazy wydechowej,

ćw. emisyjne, ćw. ekonomicznego zużywania powietrza i umiejętności synchronizowania pauz oddechowych z treścią wypowiedzi.

· Głosowe: wyrabianie właściwej tonacji, kierowanie głosu na maskę, ćw. umiejętności modulowania siły głosu i prawidłowego brzmienia głosek w sylabach, wyrazach, zdaniach, naśladowanie głosów.

· Słuchowe: usprawnianie odbioru bodźców akustycznych, rozpoznawanie wrażeń słuchowych, ćw. poczucia rytmu, rozróżnianie głosek dobrze i źle wypowiedzianych.

· Artykulacyjne: usprawnianie właściwego funkcjonowania narządów mowy, wywoływanie głosek w izolacji, utrwalanie ich poprawnej realizacji w logotomach, wyrazach, zdaniach, nauka wierszy, piosenek z nasileniem głoski ćwiczonej.

· Leksykalne: rozwijanie mowy poprzez opowiadanie historyjek obrazkowych, opowiadanie ilustracji, przeczytanego tekstu, udzielanie odpowiedzi na pytania, gry i zabawy ortofoniczne, ćw. w czytaniu i pisaniu.

  1. Współpraca z wychowawcą , rodzicami - instruowanie o sposobie korekcji mowy, pokaz ćwiczeń, informowanie o postępach.

 

Terapia Seplenienia

 

1.Seplenienie - nieprawidłowa realizacja fonemów trzech szeregów: szumiącego, syczącego

i ciszącego. Są to seplenienia typu substytucyjnego, gdyż dziecko zastępuje głoskę np. sz” głoską, którą już potrafi wymówić np. s” Wyróżniamy również seplenienie zdeformowane, gdzie obok substytucji występuje także deformacja np.:

a. międzyzębowe- jak wyżej , dodatkowo dziecko wsuwa język między zęby.

b. Boczne- strumień powietrza wypływa bokiem jamy ustnej. Może to być przepływ jedno lub obu

stronny.

c. Wargowo- zębowe- zły układ warg (sepl. świszczące, usta zbyt wysunięte do przodu)

2. Przyczyny seplenienia:

- wady anatomiczne( tyłozgryz, przodozgryz, zgryz otwarty lub inne wady zgryzu, wysokie

podniebienie, brak pionizacji, krótkie wędzidełko)

- upośledzony słuch, naśladownictwo, niesprawność języka, warg,

  • stany chorobowe narządów oddechowych, oddychanie przez otwarte usta, zły sposób połykania np. niemowlęcy, złe napięcie języka, anomalie zębowe, ubytki zębowe.

3. Terapia seplenienia:

- Terapia wstępna: ćwiczenia ortofoniczne,ćw. n. artykulacyjnych, usprawnianie zaburzonych funkcji.

- Terapia właściwa:

- wprowadzenie prawidłowej głoski przez szereg ćwiczeń

- utrwalanie głoski w izolacji(tttt, dddd) - utrwalenie w sylabach, wyrazach w nagłosie, śródgłosie i w wygłosie

- utrwalenie w gr spółgłoskowych na początku i na końcu

- ćw. różnicujące głoski

- zestawienia dwu wyrazowe

- zdania dłuższe, wierszyki i piosenki

- gry dydakt., swobodna wypowiedź dziecka

Terapia seplenienia bocznego:

- zaleca się stosowanie metod ortofonicznych skierowanych głównie na ukształtowanie poprawnego

toru przepływu powietrza(precyzyjne dmuchnięcie na coś)

- do poprawnego dmuchania dołączamy artykulację: dmuchnięcie i wypowiadanie s”(wąż syczy s, s, s) dziecko sprawdza czy jest dmuchnięcie przykładając dłoń w pobliżu ust.

- Z głoski s” do sz” można przejść przez wymawianie ciągłe s” i podwijanie języka do tyłu.

- Utrwalanie wg. schematu.

Terapia seplenienia międzyzębowego:

- demonstracja przed lustrem na pierwszych zajęciach, dziecko musi zobaczyć jak mają wyglądać narządy artykulacyjne podczas wymowy głoski

- ćwiczenia na czucie położenia języka, dziecko musi wiedzieć gdzie ma być język i, że ma byś

schowany za zębami

- ćwiczenia na pionizację języka

  • wg. schematu utrwalanie

 

Terapia Rotacyzmu

ROTACYZM- nieprawidłowa artykulacja fonemu r”.

1.Wyróżniamy:

- mogirotacyzm- opuszczanie głoski r”

- pararotacyzm- głoska r” wymawiana jest jako l” lub j”(substytucja)

- rotacyzm właściwy:

- r. uwularny(języczkowy)- drga języczek

- r. lateralny ( boczny)- drgają policzki lub kąciki ust

- r. welarny(krtaniowy)-

- r. faryngealny(gardłowy)- tylna część języka zbliża się do tylnej ściany gardła.

2. Przyczyny rotacyzmu:

- niedostateczna sprawność języka( krótkie wędzidełko podjęzykowe, język gruby, zbyt wielki)

  • zbyt duże lub małe napięcie mięśniowe.

3. Terapia rotacyzmu:

- Badanie słuchu fonematycznego przy rotacyźmie substytucyjnym

- Ćwiczenia usprawniające motorykę języka .

- Ćwiczenia przygotowawcze do wymawiania „r” :

- Szybkie wymawianie dziąsłowych głosek „t” i „d” oraz kombinacji z tych głosek, zmieniając ich kolejność czy dodając kolejno samogłoski np.: tttt, dddd, tdtdtdtd, tede- tede- tede, tedu- tedu- tedu

- Wymawianie wyrazów z „r” ale zamieniając tą głoskę na „l” co pomaga w uzyskaniu przedniojęzykowo-dziąsłowego brzmienia. ( tlawa, dloga, cytlyna itp.)

- Ćwiczenia w dmuchaniu: dmuchanie na przyklejony do czubka języka pasekpapieru,zdmuchiwanie z czubka kawałków papieru, oraz inne ćwiczenia oddechowe

  • Zabawy z językiem : parskanie, konik, samochód, wylizywanie soku, czekolady z podniebienia, mycie językiem zębów, wypychanie językiem policzków itp.

  • Ćwiczenia utrwalające wywołaną głoskę „r” :

- wymawianie wyrazów lub zbitek spółgłoskowych, gdzie „r” występuje w otoczeniu „t” i „d” np.: tda,tdo, tde, tdu, teda, tedo, tede, tedu, tedy, trla, trlo, trle, trlu oraz wyrazów typu : drops, drabina, trawa, wiatr:(język za wałkiem dziąsłowym)

- Wymawianie wyrazów gdzie „r” występuje w grupach spółgłoskowych

- Wymawianie wyrazów gdzie „r” występuje w grupach samogłoskowych.

  • Dalej wg. schematu utrwalania..

 

 

Terapia Parasygmatyzmu

 

1.Parasygmatyzm (substytucje głosek), czyli zastępowanie jednych głosek dentalizowanych innymi, realizowanymi prawidłowo.

Najczęściej obserwuje się następujące substytucje:

-spółgłoski: sz, ż, cz, dż - zastępowane są szeregami: s, z, c, dz ;

(przykład: myszy - mysy, szafa - safa, żaba - zaba, czekolada - cekolada, dżungla - dzungla)-oba szeregi: s, z, c, dz, i sz, ż, cz, dż - zastępowane są przez szereg : ś, ź, ć, dź ;

(przykład: szafa - śafa, żaba - źaba, czekolada - ćekolada, dżungla - dźungla, sałata - śałata, zapałki - źapałki, cebula - ćebula, dzbanek - dźbanek)

-spółgłoski zwarto szczelinowe: c, dz, ć, dź, cz, dż - mogą też być zastępowane przez - -spółgłoski

szczelinowe: s, z, ś, ź, sz ; (przykład: cebula - sebula, dzbanek - zbanek, ćma - śma, dźwig - źwig, czapka - szapka, dżokej - żokej)

-spółgłoski dentalizowane: s, sz, ś, c, cz, ć - są zastępowane przez spółgłoskę zwartą t ; (przykład: sałata - tałata, szafa - tafa, siano - tano, cebula - tebula, czapka - tapka, ćma - tma)

-głoski z, rz, ź, dz, dż, dź - przez spółgłoskę zwartą d ; (przykład: zapałki - dapałki, rzeka - deka, zima - dima, dzwonek - dwonek, dżokej - dokej, dziki - diki)

2.Przyczyny parasygmatyzmu:

Parasygmatyzm, to najprostsza forma seplenienia. Nie obserwuje się w nim nieprawidłowości w ułożeniu języka, nie ma też wadliwej budowy anatomicznej narządów artykulacyjnych. Dziecko po prostu stosuje zamiennie głoski z trzech szeregów, mówi na przykład: selki zamiast szelki, coło zamiast czoło albo ziaba zamiast żaba, czy szanki zamiast sanki.

3.Terapia parasygmatyzmu:

- ćwiczenia ortofoniczne,ćw. n. artykulacyjnych, usprawnianie zaburzonych funkcji.

- wprowadzenie prawidłowej głoski przez szereg ćwiczeń

- utrwalenie w sylabach, wyrazach w nagłosie, śródgłosie i w wygłosie

- ćw. różnicujące głoski

- zestawienia dwu wyrazowe

- zdania dłuższe, wierszyki i piosenki

  • gry dydakt., swobodna wypowiedź dziecka.

 

Opracował: mgr Artur Pokrzywniak

fotogaleria:

fotogaleriafotogaleriafotogaleria